Explore the vast range of titles available.

من أكثر الموضوعات تحديا المتعلقة بفهم القرآن مشكلة \"تأويل القرآن\" التي ارتبطت ارتباطا وثيقا بالنزاعات الكلامية على مدى قرون عديدة، وقد استخدمتها المدارس الكلامية أو عارضتها بناء على افتراضاتها المعرفية المسبقة في فهم القرآن. تتجلى ذروة مناقشة هذه المسألة في فهم صفات الله الخبرية التي تعتبرها معظم الطوائف الكلامية متشابهة وتأولها. لكن البعض الآخر يرفض التأويل بالتمسك بظهور الآيات. تتطلب معرفة وتقييم الأساليب المختلفة في هذا المجال وتقييم نقاط القوة والضعف فيها دراسة مقارنة بينها مع بعضها البعض. يهدف هذا المقال إلى تقديم صورة واضحة لمختلف المناهج الكلامية في التعامل مع مشكلة «التأويل» من خلال دراسة المصادر الإسلامية القديمة واستخدام منهج «الوصف والتحليل». تظهر نتائج البحث أن هناك نهجين كلاميين رئيسيين في هذا الصدد: (۱) منهج التشبيه (۲) منهج التنزيه الذي يتضمن ثلاث قراءات (3) تنزيهي لأهل التفويض والمعتزلة والإمامية.

مهم‌ترین موضوعی که نصرحامد ابوزید(1943-2010 م) در مباحث تأویلی خویش بر آن تأکید دارد تاریخ‌مندی قرآن کریم است. به این معنا که خداوند، قرآن را در برهه‌ی زمانی خاصی و مبتنی بر نظام فرهنگی و زبانی مردم آن زمان نازل کرده است. از این رو متن قرآن محصولی فرهنگی است و آموزه­های آن مطابق با فرهنگ و نیازهای زمان نزول است و در ارتباط با بافت همان زمان معنا پیدا می­کند و کارکرد چندانی در دیگر زمان­ها ندارد. ابوزید برای اثبات این مدعا، به نظریه‌های مختلفی از متقدمان و متأخران تمسک جسته است. در این مقاله با روش «توصیف و تحلیل»، به بررسی هریک از این نظریه‌ها و چگونگی استفاده­ی ابوزید از آن‌ها در اثبات تاریخ‌مندی قرآن پرداخته می­شود، و معلوم می­گردد که استفاده‌ی ابوزید کاملاً‌ به‌ صورت گزینشی بوده و او بدون پای­بندی به تمام نتایج آن نظریه­ها، صرفاً هرآنچه را مؤید نظر خویش یافته، برگزیده است.