Dissertation

Yap- işlet- Devret Modeli ve Vergilendirilmesi

Yerlikaya, Gökhan Kürşat

2001

Overview

Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşundan bu yana bakıldığında, Osmanlı Devletinden devreden borçların ödenmesi, kuruluş döneminin zorlukları, alt yapı, bilgi ve sermaye yetersizliği gibi esaslı unsurların yanısıra 1929 Büyük krizinin başgöstermesi ve bütün dünyayı etkisi altına alması o günkü yöneticileri haklı olarak Keynesyen bir çizgide \"karma ekonomi\" dedikleri devletçi ekonomiye yönlendirmiştir! . Şüphesiz yine o dönemlerde işsizlik ve gelir dağılımının bozuk olması, sosyalist, totaliter ve devletçi eğilimlerin güçlü olması ve korporatist üretim sisteminin dünyada güçlü bir blok olarak belirmesi gibi unsurlar da bu eğilimin gelişmesinde önemli olmuştur?. Ekonomide Keynesçi? bir anlayış uzantısında devlet payının yüksek olması, toplumsal mal ve hizmetlerin bütününe yakınının devlet tarafından? üretilmesi özel sektörün gelişimine imkan vermemiştir.Bu yapılanma hem bir devlet politikası olarak, hem sosyal ve siyasal bir mutabakat? olarak ve hem de ve daha önemlisi bir üretim sistemi olarak 1970'li yıllara kadar devam ede gelmiştir.Söylenebilecek olan şudur ki, 1929 yılı büyük buhrandan başlayıp 1970'lere kadar süregelen büyük bolluk ve refah sağladığı düşünülen Keynesyen dönem, yine 1970'lerde başgösteren işsizlik, enflasyon ve stagflasyon krizinde Keynesçi çözümlerin yetersiz kalması hatta bu krizin sebebinin Keynesçi Politikalara dayandırılması kamu ekonomisinin yetersizliğinin kabul edilmesine© ve Keynesyen dönemin kapanmasına sebep olmuştur”. Bu gelişmelere tepki olarak 1970'li yılların sonundanitibaren bilhassa İngiltere ve Amerika Birleşik Devletleri'nde başlayan ve dünyayı saran ve Neo-Liberal karakterli bir \"Arz Yönlü İktisat©\" anlayışının yayılmaya başlandığı söylenebilir. Bu anlayış, devletin konumunu, gelirlerini, müdahaleciliğini, ekonomide ki payını v.s. sonuçta yapısal bir değişimi öngörerek sorunların çözümünü farklı düzlemlerde aramayı önermektedir. Batı dünyasında sosyal devlet, refah devleti anlayışı hızla eleştrilip terkedilmekte ve buna örnekler olarak ta Rusya ve Çin'de komünist ekonomilerin çökmesi, Batı Avrupa'da (İsveç'te) ve Amerika'da refah devleti anlayışının değişime uğraması ve karma ekonomilerde özelleştirme akımı verilmektedir?, Nitekim dünyada ekonomik ve siyasal anlamda başgösteren Liberal esintiler Türkiye'de de etkili olmaya başlamıştır. Türkiye'de de devletin ekonomiiçerisindeki payı tartışılmaya ve ekonomide devletin küçültülmesi için özelleştirme girişimlerine başlanmıştır.Bu yüzden 1980'li yıllar, düzenlenme ve icraat bakımından önceki dönemlerden köklü bir ayrılışı temsil etmektedir. 1980'li yıllardan sonra uygulanan iktisadi ve mali politikalar uluslararası ekonomik entegrasyona bir uyum sürecinin başlangıcı olarak betimlenebilir.. Bu dönemin önde gelen göstergelerini! 0; mali sektörün serbestleştirilmesi (bu suretle piyasada kredi faizleri serbestçe belirlenmesine yol verilmiştir), diş ticaret ve kambiyo rejiminin serbestleştirilmesi (bu dönemde 1984'ten itibaren kaynağı sorulmadan döviz tevdiat hesaplarına yol verilmiş ve dövize endeksli borçlanmaaraçlarının ihracı ve sermaye hareketlerinin serbestlik kazanması sağlanmış, TL'nin yabancı paralar karşısında değeri sürekli olarak düşük tutulmuş ve ihracatın arttırılması amaçlanmış), Finans piyasalarının gelişmesi ve yeni finansal araçların gelişmesi, KİT'lerin bu dönemin ruhuna uygun olarak özelleştirme programlarına tabi tutulması, vergi gelirlerinin artması bakımından KDV'nin bu dönemdebir vergi reformu olarak uygulamaya girmesi ve yine ödeme kaydedici cihazlarında bu sisteminişlerliğini istikrarlı bir biçimde sağlaması v.s. Bu örnekleri daha da çoğaltmak mümkündür. Böyle bakıldığında, Türkiye'de Liberal bir anlayışa sahip ve hukuka bağlı bir çerçeve içerisinde serbestiye ve rekabete dayalı bir üretim ekonomisinin gelişmesi ve bunun paralelinde devletin küçültülmesi gibi arayışlar önemli bir kalkınma (take off) ivmesi sağlamıştır. Bunun yanısıra idarede \"hukuksal rasyonelliğin\" yerini \"işletmeci rasyonelliğin\" kavramının ağırlık kazanması anlayışına da kapı açmıştır!Yap-İşlet-Devret Modeli 1980'li yıllardan sonra Türkiye gündemine dönemin başbakanı Özal!2 tarafından getirilmiş ve hukuki altyapısı düzenlenmeden uygulamaya geçirilmiş ve yabancı liteatürde de Özal ismiyle anılan bir model halini almıştır Gelişmekte olan ülkeler kategorisinde değerlendirilen Türkiye için bu model henüz hukuki altyapısı oluşturulmadan hayata geçirilmeye çalışılmış ve yine o dönemin özelleştirme akımının mütemmim cüzü olması bakımından bir anlam taşımış ve halen de taşımaktadır.

• Publisher: ProQuest Dissertations & Theses
• Subject: Civil engineering / Economics / Engineering / Infrastructure / Law / Law enforcement / Public administration
• ISBN: 9798519168236