Journal Article

Muğla, Seydikemer'de İkonoklast Bezemeli Bir Mağara Şapeli: Bahattin Samanlığı

Özyurt-Özcan, Hatice

2024

Overview

Muǧla ili, Seydikemer İlçesine baǧli Bayir köyünün 10 km. batisinda bulunan Naldöken kayasi mevkiinde, kuzeyindeki ovaya doǧru bir cephe oluşturacak şekilde sirali bir kaya kütlesi uzanmaktadir. Kaya kütlesinin en alt bölümünde halk arasinda \"Bahattin Samanliǧi\" olarak anilan, dairesel bir düzenlemeye sahip, girişi geniş bir açikliktan oluşan, doǧal bir oyuk yer almaktadir. Hiçbir ekleme yapilmadan kullanilmiş olan bu doǧal oyuǧun içerisi, üst örtüden başlayarak zeminden İm yüksekliǧe kadar, fresko tekniǧinde yapilmiş figüratif olmayan bir resim programiyla bezenmiştir.Tamami is tabakasi ile kapli olan üst örtüyü, çift şeritli dairesel bir formun çevrelediǧi kalan izlerden anlaşilmaktadir. Dairesel formun alt bölümünü, içerisinde geometrik düzenlemelerin bitkisel motiflerle bezendiǧi bir bordür dolanmaktadir. Bordürün alt kisminda, şeritlerle birbirinden ayrilmiş içleri haç, bitkisel ve geometrik düzenlemelerden oluşan farkli formlarda yapilmiş 6 pano yer almaktadir. Panolardan 3'ü bütünüyle, diǧer 3'ü ise kismen mevcuttur. Bu bölümün alt sirasinin kuzeybatisinda haç, bitkisel motif ve yazit, güneydoǧusunda ise kismen korunmuş geometrik süslemeler, mekânin son bezeme kuşaǧinin iki ayri panosunu oluşturmaktadir. Bahattin Samanliǧi Maǧarasinda, iç mekâni kaplayan duvar resimlerinin korunmuş bölümlerinde haç, bitkisel ve geometrik motiflerin yani sira yazitlarin da yer aldiǧi anikonik bir bezeme programi uygulanmiştir. Diǧer İkonoklastik örneklerde olduǧu gibi bezemede hâkim unsur haçtir. Haç sembol olarak, en erken tarihlerden itibaren bereket, ölümsüzlük, hayat, ruh gibi bulunduǧu kültürlere göre anlami deǧişen yaygin bir kullanim göstermiştir. Bahattin Samanliǧi kaya oyuǧunun duvar resimlerinde, haç motifinden sonra en yaygin süslemeyi, bazi panolarda haç motiflerinin etrafinda, bazilarinda tek başlarina yer yer de stilize bitkisel motifleri eşlikçi olarak kullanan geometrik formlar oluşturmaktadir. Haç kültü gibi geometrik ve bitkisel süsleme repertuari da ikonoklazma çaǧina özgü deǧildir. İncelediǧimiz ikonoklast dönem özellikleri taşiyan resimlerle motif ve üslup özellikleri açisindan benzerlikler göstermekle birlikte, yazitlardaki harf karakterleri, ilk evreye ait resimlerin de anikonik motiflerden oluştuǧuna işaret eden haç ve motif kalintilari, Bahattin Samanliǧindaki duvar resimlerinin ikonoklazmanin öncesi ya da ikonoklastik akimin ilk evresini oluşturan 7.yüzyilin başlarindan 8.yüzyilin başlarina kadarki bir dönem içinde yapilmiş olabileceǧine işaret etmektedir.

• Publisher: ZERO Books -- Ege Publications
• Subject: Iconoclasm / Inscriptions